ZOEKEN THEMA'S DIT
PROJECT
OVERIJSE
HISTORISCH
PARTNERS LINKS  
  Beknopte geschiedenis van Overijse   Druiventeelt  
OVERIJSE HISTORISCH
 
Geďnteresseerd in de geschiedenis van Overijse? Hier vindt u een beknopt chronologisch overzicht met de belangrijkste gebeurtenissen. Bijzondere aandachten besteden we aan het ontstaan en de evolutie van de Druiventeelt.



Beknopte geschiedenis van Overijse
Druiventeelt



Voor meer informatie over het verleden van de gemeente kan u terecht bij de Heemkundige Kring De Beierij van Ijse.
Deze vereniging is reeds meer dan 30 jaar actief om de geschiedenis van het patrimonium en de families van Overijse en de Druivenstreek te onderzoeken, te bewaren en dichter bij de bevolking te brengen.
In de afdeling plaatselijke geschiedenis van de bibliotheek kan u haar publicaties raadplegen.



Beknopte geschiedenis van Overijse

Mogelijk moeten we de eerste bewoning op de plaats van het huidige Overijse zoeken rond 400 v.C., in de vorm van Keltische nederzettingen. In Hoeilaart is er namelijk een votief altaar gevonden, opgedragen aan Keltische godinnen.

In de Gallo-Romeinse tijd bestond er een dorpskern met enkele grote villa’s. In de zesde eeuw, na de Frankische invallen, maakte Overijse deel uit van een groot Merovingisch domein.

Door het missioneringswerk van Sint-Hubertus ontstond in de 8ste eeuw de parochie Sint-Martinus.

Ten tijde van de Karolingers bleef het domein bewaard en werd het toevertrouwd aan een gouwgraaf.

HET LANDDOMEIN ISCA

De eerste vermelding van de gemeente Overijse is terug te vinden in een oorkonde van 832 en dit onder de naam “Isca”. Het woord Isca is van Keltische oorsprong, werd gelatiniseerd en betekent water. Overijse dankt zijn naam aan de rivier die door de gemeente vloeit : de Ijse.

In deze bewuste oorkonde schonk keizer Lodewijk de Vrome 168 bunder (eenheid van grondoppervlakte) uit het domein Isca aan een zekere Aginulfus, waarschijnlijk één van zijn aldaar gevestigde gouwgraven.

Tijdens deze periode kon Overijse het best omschreven worden als een landbouwdomein. Duidelijke tekenen van deze agrarische ingesteldheid waren de aanwezigheid van zogenaamde kouters (landontginningen) in de gemeente.

OVERIJSE, EEN STAD IN WORDING

Mede door het verblijf van hertogelijke en andere invloedrijke heren en gunstige factoren, evolueerde het landbouwdomein Isca tot een belangrijke entiteit binnen het hertogdom Brabant. Overijse was zowaar een kleine stad in wording. Zo gebeurde de opstelling van de stichtingsakte van de Kapellekerk van Brussel in 984 te Overijse. Indertijd betekende dit een hele eer, wat op het belang wijst van de gemeente in die periode.
Vooral vanaf de 2de helft van de 12de eeuw breidde Overijse zijn stedelijke aspiraties merkbaar uit.

Verschillende keures werden ten voordele van de Overijsese burgers afgesloten. Zo was er ondermeer de keure van 1001-1005. Hierdoor werden de Overijsenaren door Hertog Otto van Lotharingen vrijgesteld van het lepelrecht geheven op de verkoop van graan op de Brusselse markt.

De meest in het oog springende keure was echter die van 1234. Hertog Hendrik I erkende de vrijheid van de poorters van Overijse, waardoor zij op gelijke voet gesteld werden met de inwoners van Brussel, Leuven en Waver.

Karakteristiek voor deze bloeiperiode was de stijgende bouwijver: een nieuwe kerk werd opgetrokken en rond 1250 werd het Begijnhof gesticht. Het is eveneens uit deze periode dat het oudste zegel van Overijse dateert (1300-1422).
Kortom, Overijse bloeide en groeide en had de allure van een kleine, bruisende stad.

OVERIJSE ONDER DE HEREN VAN WITTHEM (1350 – 1578)

Op het hoogtepunt van Isca’s bloei werd het bestuur overgedragen aan de Heren van Witthem, wat meteen het verval inleidde van de eens zo bloeiende vrijheid. Deze Withems bezaten uitgestrekte gronden te Overijse, waaronder het huidige kasteel Isque.
Blijkbaar liet het plaatselijk beleid te wensen over, want in 1390 werd het dorp in brand gestoken door de hoge adel.

Er kwam financiële nood, de handel stagneerde en Overijse onderging lijdzaam de doortocht van de oorlogen. Tijdens één van deze escapades werd het in 1489 nogmaals platgebrand.
De voorname en invloedrijke bewoners verlieten Overijse en de “Vrijheid” werd een gewone “Heerlijkheid”.
Ook tijdens de volgende decennia ondervond het dorp nefaste gevolgen van de toen heersende godsdienstige en politieke onrusten. Toch bracht de 16e eeuw ook een heropleving, met de oprichting van een aantal bouwwerken zoals het kasteel Isque en met het humanisme van Justus Lipsius.

In het lijstje illustere figuren die een band hebben met Overijse komt ook keizer Karel (1500 – 1558) voor. In 1543 bracht hij geplaagd door jicht de nacht door in het Coninxhuys, het huidige gemeentehuis. Hij vormt ook het onderwerp van de bekende legende van Tombeek-Heyde.

JUSTUS LIPSIUS

Justus Lipsius, bekend humanist en filoloog, werd in 1547 te Overijse geboren. Lipsius was niet alleen een vakkundig tekstcriticus, maar ook een zeer reisvaardig man. Na zijn studies te Leuven werd hij op 20-jarige leeftijd secretaris van kardinaal Granvelle. Hij was achtereenvolgens professor te Jena, Leuven en Leiden. Kort voor hij in 1606 te Leuven overleed, werd hij benoemd tot geschiedschrijver van de Spaanse koning.

Het huis waar Justus Lipsius werd geboren, vlakbij het gemeentehuis, is niet bewaard. Huize Justus Lipsius, het huis waarin de geleerde leefde en werkte, staat er nog wel. De tuin rond het huis draagt tevens zijn naam.
Ook het dorpsplein werd naar hem genoemd en sinds 1853 toornt een bronzen “Luppe van de Met” hoog boven dit plein uit.

DE FAMILIE VAN HORNE.

De laatste erfgenamen van de Witthems was Honorine, echtgenote van graaf Gerard van Horne, zodat de heerlijkheid en het kasteel van Overijse in 1578 naar de familie van Horne overging.

Op 19 oktober 1677 verleende de koning van Spanje aan Eugeen-Maximiliaan van Horne de titel van Prins, en door officiële akte werd Overijse met de omliggende gronden tot prinsdom verheven.
Maximiliaan-Emmanuelle van Horne stierf in 1763 als laatste van zijn stam.
Het prinsdom Overijse ging langs zijn oudste dochter Maria-Theresia over op haar man, prins Filip-Josef van Salm-Kyrburg.
De laatste heer van Overijse was prins Frederik-Jan-Otto-Frans van Salm-Kyrburg.

Tijdens de Franse Revolutie werden de domeinen aangeslagen en werd Overijse onthoofd van zijn prinselijke allures.

BELGIË ONAFHANKELIJK

Na de onafhankelijk van België kreeg Overijse in 1832 een erevaandel, de Belgische driekleur met horizontale stroken, als dank voor het zenden van vrijwilligers naar Brussel tijdens de septemberdagen.

In 1840 werd door Koning Leopold I aan de gemeente machtiging verleend om een wapenschild te voeren, als volgt beschreven : Overijssche voert een lazuur, met een Sint-Martinus van goud ; in de punt een schild van lazuur met faas van goud ; deze vergezeld van drie gerangschikte leliën in 't hoofd en een leeuw van goud in het punt.

DE WERELDOORLOGEN

Op 4 augustus 1914 breekt de eerste wereldoorlog uit. Het zijn jaren van verdrukking, ellende en voedseltekort. Twaalf Overijsenaren geven hun leven voor het Vaderland. Ter ere van hen wordt op 11 november 1919 een eresteen onthuld op het Justus Lipsiusplein.

Na Wereldoorlog II wordt de naamlijst aangevuld met nieuwe slachtoffers. Op het eind van de tweede wereldoorlog richt het Britse leger op de hoogvlakte van Terlanen een kamp in voor Duitse krijgsgevangenen. Tot 70.000 Duitsers brengen er de laatste oorlogsmaanden door in soms moeilijke omstandigheden.
Het kamp heeft een oppervlakte van 250 ha: 200 ha krijgsgevangenkamp en 50 ha voor administratie, hospitaal, keukens, bewakingseenheden en rollend materieel. Op 5 augustus 1946 werd het kamp vrijgegeven door de Britten.

RECENTE EVOLUTIE

Vanaf de jaren ’60 krijgt Overijse een uitgesproken residentieel karakter. Het bevolkingscijfer stijgt van 9.405 inwoners in 1946 tot 14.122 in 1966 en 19.790 in 1976. Vele nieuwe inwoners zoeken hier op korte afstand van de grootstad Brussel een rustig en groen woonkader.


 
Gedetailleerd zoeken      
  Foto's 119  
  Filmpjes 0  
  Posters 1  
  Tijdschriften 0  
  Teksten en documenten 4  
  Reeksen in verhaalvorm 1  
Login      
 
U hebt enkel een login nodig indien
u actief wenst mee te werken.
  Login
  Paswoord
 
 
 
Nog geen login? Klik hier!
© 2009 Gemeente Overijse | LBG-X Imagine-IT.be | Auteursrechtenverklaring